Plecy płaskie – przyczyny, objawy i leczenie

Plecy płaskie stanowią wadę postawy w płaszczyźnie strzałkowej (tak jak plecy okrągłe). Na zdjęciu RTG widoczna jest znaczna redukcja kątów – spłaszczenie lordozy lędźwiowej i kifozy piersiowej. Sylwetka jest wątła, asteniczna, zaś układ mięśniowy słabo ukształtowany. W takim ustawieniu kręgosłupa dochodzi do zmniejszenia funkcji amortyzacyjnych kręgosłupa. Konsekwencją tego stanu są przeciążenia kręgów, a w szczególności wyrostków stawowych. Po latach pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe kręgów. Wraz z plecami płaskimi dochodzi do spłaszczenia klatki piersiowej, jej obniżenia oraz wysunięcia barków do przodu.

Warto zaznaczyć, że plecy płaskie to przeciwieństwo zarówno pleców okrągłych (hiperkifozy), jak i hiperlordozy lędźwiowej. Każda z tych wad oznacza zaburzenie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa – w przypadku pleców płaskich krzywizny są zbyt małe, w przypadku hiperlordozy zbyt duże. Rodzice często mylą te wady, dlatego prawidłowa diagnoza jest kluczowa przed rozpoczęciem leczenia.

Plecy płaskie są normą u dzieci, gdyż pełne ukształtowanie krzywizn kręgosłupa następuje do 10. roku życia. Jeśli w kolejnych 2–3 latach plecy płaskie nadal się utrzymują, może dojść do wystąpienia skoliozy, definiowanej w aspekcie ortopedycznym jako trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa. Zobacz badanie skoliozy.

Plecy płaskie a ryzyko skoliozy

Związek między plecami płaskimi a skoliozą nie jest przypadkowy. Spłaszczenie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa znacząco zmniejsza jego stabilność mechaniczną. Kręgosłup pozbawiony prawidłowych krzywizn traci zdolność do równomiernego rozkładu obciążeń, co sprzyja kompensacyjnym skrzywieniom bocznym – czyli właśnie skoliozie. Im dłużej wada pozostaje nieleczona, tym większe ryzyko, że organizm „wypracuje” sobie patologiczne wzorce kompensacyjne trudne do odwrócenia. To jeden z kluczowych powodów, dla których pleców płaskich utrzymujących się po 10.–12. roku życia nie należy bagatelizować.

Wpływ na narządy wewnętrzne

Plecy płaskie to nie tylko problem estetyczny czy ortopedyczny. Spłaszczenie klatki piersiowej, które towarzyszy tej wadzie, może ograniczać pojemność oddechową płuc oraz wpływać na pracę serca. Zmniejszona przestrzeń w klatce piersiowej utrudnia pełny oddech, co przekłada się na gorsze dotlenienie organizmu, szybsze męczenie się i obniżoną wydolność fizyczną. Długotrwale utrzymująca się wada może również wpływać na pracę narządów jamy brzusznej wskutek zaburzonego napięcia mięśni posturalnych.

Przyczyny pleców płaskich

Plecy płaskie mogą być związane z wadliwym ustawieniem kości krzyżowej. Zgodnie z klasyfikacją stosowaną w ortopedii, kość krzyżowa zaliczana jest do elementów kręgosłupa – i to właśnie jej nachylenie często decyduje o kształcie całego kręgosłupa. W sytuacji zmniejszenia kąta nachylenia tej kości dochodzi do zniesienia lordozy lędźwiowej, a także kifozy piersiowej.

W innej sytuacji, przy zachowanym kącie kości krzyżowej, możliwa jest taka patologiczna budowa jej kształtu, która również zdeterminuje wadliwe ukształtowanie kręgosłupa. Należy zaznaczyć, że czym innym jest wadliwy kąt przodopochylenia miednicy – który może być zbadany bez RTG – a czym innym wadliwy kąt kości krzyżowej, który fizjoterapeuta może zauważyć w badaniu klinicznym, a następnie potwierdzić badaniem RTG.

Do wadliwego ustawienia kości krzyżowej przyczynia się siedzący tryb życia oraz mała aktywność ruchowa, prowadząca do obniżenia napięcia mięśniowego. Za każdym razem, gdy rodzic zauważy u swojego dziecka obniżone napięcie mięśniowe, warto skonsultować się z neurologiem.

Diagnostyka

Rozpoznanie pleców płaskich opiera się na badaniu klinicznym i ocenie postawy ciała. Fizjoterapeuta lub ortopeda ocenia krzywizny kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej, napięcie mięśniowe oraz zakres ruchomości. W celu potwierdzenia diagnozy i oceny stopnia spłaszczenia krzywizn wykonuje się zdjęcie RTG kręgosłupa w projekcji bocznej. Badanie pozwala również wykluczyć nieprawidłowe ustawienie kości krzyżowej jako przyczynę wady oraz ocenić ryzyko rozwoju skoliozy.

Leczenie pleców płaskich

Leczenie opiera się na wykorzystaniu technik manualnych w gabinecie oraz na wykonywaniu ćwiczeń (przez ok. 10 min codziennie) w domu. Podstawę leczenia pleców płaskich stanowią ćwiczenia, których celem jest:

• wzmocnienie mięśni;
• rozluźnienie napiętych struktur;
• zwiększenie pojemności oddechowej płuc;
• zwiększenie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa;
• zwiększenie ruchomości kręgosłupa.

Klasyczna fizjoterapia powinna być niekiedy wsparta podejściem kognitywnym – czyli świadomą pracą nad nawykami posturalnymi i reedukacją wzorców ruchowych. Zobacz zakładkę MRCST.

Plecy płaskie u dorosłych

Plecy płaskie kojarzą się przede wszystkim z wadą postawy u dzieci – jednak nieleczona wada z dzieciństwa daje o sobie znać w wieku dorosłym. Najczęstsze konsekwencje to przewlekłe bóle kręgosłupa, dyskopatia, przyspieszone zmiany zwyrodnieniowe oraz obniżona wydolność fizyczna. Dorośli pacjenci z plecami płaskimi często przez lata funkcjonują z bólem, nie łącząc go z wadą postawy z dzieciństwa.

Leczenie dorosłych jest możliwe i przynosi wymierne efekty, choć wymaga więcej czasu i zaangażowania niż terapia u dzieci. Kluczowe jest indywidualne podejście, uwzględniające stopień zaawansowania wady, ewentualne zmiany zwyrodnieniowe oraz ogólną kondycję układu mięśniowo-szkieletowego.

Metoda MRCST w leczeniu pleców płaskich

W gabinecie Jacka Staniszewskiego stosuje się autorską metodę MRCST, która pozwala na precyzyjną pracę z napięciami mięśniowo-powięziowymi oraz mobilnością struktur kręgosłupa. W przypadku pleców płaskich szczególne znaczenie ma praca z kością krzyżową i miednicą – to od ich prawidłowego ustawienia zależy kształt całego kręgosłupa. Metoda MRCST łączy techniki manualne z reedukacją nerwowo-mięśniową, umożliwiając skuteczne odtworzenie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa i trwałą poprawę postawy.

Konsultacja online

Nie musisz przyjeżdżać do gabinetu, aby zrobić pierwszy krok. Już teraz możesz przesłać zdjęcie RTG i umówić się na konsultację online – ocenimy wadę postawy, odpowiemy na Twoje pytania i zaproponujemy optymalną ścieżkę leczenia. To wygodne rozwiązanie zarówno dla rodziców dzieci z wadami postawy, jak i dla dorosłych pacjentów z różnych części Polski.

W niedalekiej przyszłości planujemy również uruchomienie programu ćwiczeń online – indywidualnie dobranych do rozpoznania i przeprowadzonej konsultacji. Jeśli chcesz być na bieżąco, obserwuj naszą stronę. Umów konsultację online →

Profilaktyka

Zapobieganie plecom płaskim opiera się przede wszystkim na:

• aktywności fizycznej – szczególnie polecane są pływanie, gimnastyka oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie posturalne;
• ograniczeniu siedzącego trybu życia – regularne przerwy w pozycji siedzącej, ruch na świeżym powietrzu;
• ergonomii miejsca nauki i pracy – odpowiednie krzesło, wysokość blatu, monitor na poziomie oczu;
• regularnych badaniach kontrolnych u fizjoterapeuty lub ortopedy w okresie intensywnego wzrostu dziecka, szczególnie między 8. a 13. rokiem życia;
• konsultacji neurologicznej w przypadku stwierdzenia obniżonego napięcia mięśniowego u dziecka.

Rokowanie

Rokowanie w przypadku pleców płaskich zależy od wieku pacjenta i momentu rozpoczęcia leczenia. U dzieci poniżej 10. roku życia wada często ustępuje samoistnie wraz z rozwojem krzywizn kręgosłupa. Jeśli jednak utrzymuje się po tym okresie, wymaga aktywnego leczenia – im wcześniej zostanie wdrożona rehabilitacja, tym lepsze i trwalsze efekty. Nieleczone plecy płaskie mogą prowadzić do rozwoju skoliozy, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa oraz przewlekłych dolegliwości bólowych w wieku dorosłym. Kluczem do sukcesu jest systematyczność ćwiczeń i regularna kontrola u specjalisty.