O METODZIE leczenia skolioz

Terapia MRCST skolioz opiera się w dużym stopniu na wykorzystaniu psychicznej wiedzy priorecepcyjnej pacjenta, umiejętności wyuczonych w ramach zajęć w gabinecie.

Pacjent wpierw dowiaduje się na czym polega poznanie priorecepcyjne, by wykorzystać poznaną wiedzę o swoim ciele ćwicząc w gabinecie a potem w domu.

MRCST opiera się na kognitywnym modelu biokultury świadomości opisującym współdziałanie dynamiki mózgu oraz funkcji psychicznych: pamięci, myślenia, gromadzenia wiedzy, transformowania wiedzy w impuls nerwowy.

Impuls nerwowy (wysyłany z mózgu do mięśni) jest wynikiem kodowania informacji psychiki na informację neuronalną mózgu.

Tym samym napięcie mięśniowe, które chcemy wygenerować w trakcie ćwiczeń są knsekwencja dynamiki układu nerwowego i funkcji psychiki, jaką dysponuje pacjent na podstawie poznania m.in poprzez priorecepcyjne doświadczanie własnego ciała: ułożenia segmentów, kątowego ustawienia stawów, napięcia mięśniowego czy szybkości ruchu.

Wiedzy prioreceptywnej, która umożliwia pacjentowi stworzenie indywidualnego obrazu postawy skorygowanej, towarzyszą zawsze: (1) emocje i pożądania, warunkowane fizjologicznymi popędami, (2) normy etyczne, regulujące wzorce zachowań (np. w zdaniu “prostuj się”) na gruncie porządku społeczno-kulturowego, oraz (3) możliwości kreowania wzorców zachowań, wyznaczone środkami technicznymi i artystycznymi.

Technicznie staramy się jak najszybciej doprowadzić dysponowania ruchem biernym, niekoniecznie czynnym, całego ciała w pełnym zakresie, po to, by pacjent mógł poznawać te nowe, proste ustawienia kręgosłupa, miednicy. To umożliwia pacjentowi wykreowanie jego indywidualnej mapy ciała, a nie wydumanego wzorca społecznego nieadekwatnego do aktualnych możliwości pacjenta. To umożliwia też zapoznanie się z emocjami, kreowanie nowych ruchów, które do tej pory były nieaktywne, uwięzione w strukturze skoliozy. To cudowne przeżycie móc doświadczać nowych ruchów, nowych emocji, nowych kreacji ruchu, poprzez nowe ustawienia kręgosłupa, które bez terapii nie są możliwe. Terapia MRCST nie powstała tylko po to, by sprostać wymogom środowiska (“chcę mieć ładniejszy wygląd pleców”), ale służy też osobom pragnącym tańczyć, pływać synchronicznie, uprawiać sport, balet, cieszyć się nowymi doznaniami płynącymi z ciała, gdyż to właśnie one umożliwiają wykreowanie nowych form ruchu, a które są przydatne aktywnościom artystycznym, sportowym lub zawodowym. To nowe doznania wygenerowane z czucia głębokiego ciała umożliwiają to wszystko, w tym wykonanie nowych, specyficznych ruchów sportowych lub artystycznych.

Tak więc dążymy w swoistym treningu sensoryczno-umysłowo-motorycznym MRCST nie tylko do uzyskiwania dzięki ćwiczeniom ładniejszego wyglądu pleców (pospolicie uznanego jako cel fizjoterapii), lecz by z łatwością godzić korekcyjne utrzymanie kręgosłupa wtedy, gdy chcemy oglądać film, oglądać treści w telefonie, tańczyć lub pływać, by osiągać sukcesy sportowe, a wreszcie dlatego, by uzyskać nawyk posturalny.

To oczywisty fakt, że człowiek na co dzień nie żyje w gabinecie, w którym ćwiczy, lecz w środowisku społeczno-kulturowym, w którym proste plecy większości osób w społeczeństwie wyznaczają posturalną normę etyczną osiąganą bez większego wysiłku. Dziecku, które siedzi krzywo, zwraca się zazwyczaj uwagę by usiadło prosto nie z powodu zagrożenia skoliozą, lecz ze względu na społeczną normę wywodzącą się z kultury siedzenia. Niestety w sytuacji pacjentów ze skoliozą doświadczanie tego wysiłku początkowo jest nieuniknione.

O ile bycie pacjenta w środowisku społeczno-kulturowym wymaga od umysłu plastycznego dostosowywania się do jego wymogów (od mycia zębów, po bycie uczciwym, prawym i szczerym), to środowiskowy wzorzec ludzkiej postaw ciała zawiera się w znacznie sztywniejszych ramach.

Wedle Wienera „Informacją nazywamy treść zaczerpniętą ze świata zewnętrznego, w procesie dostosowywania się do niego i przystosowania się do niego naszych zmysłów. Proces otrzymywania i wykorzystania informacji jest procesem naszego dostosowywania się do różnych ewentualności środowiska oraz naszego czynnego życia w tym środowisku.[…] Żyć czynnie, osiągnąć cele życiowe – tzn. żyć posiadając odpowiednie informacje”. N. Wiener: Cybernetyka a społeczeństwo. Tłum. O. Wojtasiewicz. KiW Warszawa 1961, s. 18.

Z tego powodu początkowo pacjent (w szczególności młody pacjent w okresie dojrzewania) doświadcza wewnętrznego buntu, wynikającego z świadomości kontroli napięć mięśniowych tułowia w różnych sytuacjach, lecz po jakimś czasie trening nawyku posturalnego powoduje, że doświadcza “cudownego” przejęcia świadomej kontroli psychiki nad ciałem przez pod-świadome, neurofizjologiczne procesy mózgowe.
Pacjent (rodzic) uczony jest jak rozpoznawać samemu bez badania rtg właściwe napięcia mięśniowe, a więc lepsze ustawienie kręgosłupa.

Zatem naszym pierwszym celem jest uzyskanie wyglądu ‘ładnych pleców’ czyli szybkiej korekcji zakresu ruchu różnymi technikami w ramach turnusów i ćwiczeń w domu, w międzyczasie zwrócenie uwagi na wrażenia, emocje towarzyszące tym nowym ustawieniom tułowia i próba kreowania nowych jakościowo ruchów, które nie wynikają z dyspozycji mózgu lecz psychiki (informacji jakimi dysponuje).

Ten proces (korekcja – stabilizacja) może być wielokrotnie powtarzany w trakcie terapii MRCST u osób z dużymi skoliozami, lecz na innych poziomach hierarchicznych dynamiki mózgu, zaś u osób z mniejszymi wygięciami być może wystarczą tylko dwa, trzy etapy korekcyjno-stabilizacyjne.

Nie wszystko, co konstytuuje postawę ciała, da się zredukować do fizyki, chemii, fizjologii, neurologii ponieważ każdy z wyróżnionych poziomów ma swoją dynamikę, wynikającą z nieliniowości zachodzących procesów.

Biolodzy pomijają fakt, że struktury matematyczne są nieodzowne w opisie i wyjaśnianiu procesów biologicznych zdeterminowanych prawami, lecz są nieprzydatne w opisie i wyjaśnianiu psychiki, manifestującej się np. w przekazywaniu wiedzy pacjentowi i transformacji jej na energię impulsów nerwowych.

Za fałszywą należy uznać tezę: wszystkie aspekty fizjoterapii skolioz da się ująć w terminach biologii, ale i tezę przeciwną: wszystkie aspekty fizjoterapii skolioz da się ująć w terminach kultury (w tym psychologii, socjologii, pedagogiki). Wszystkie aspekty fizjoterapii skolioz człowieka da się ująć w terminach biokultury, źródłowo wyprowadzonych z energii mózgu o stopniowalnej sublimacji oraz informacji (wiedzy) psychiki o stopniowalnym zagęszczeniu.

Narzucono nam być świadomym postawy ciała tylko z perspektywy biologii; fizjoterapeuta badając pacjenta często mówi: “widzę, że Twoje plecy wyglądają asymetrycznie ”. A przecież to kultura a nie biologia decyduje o tym, że fizjoterapeuta (rodzic, dziecko) jest świadomy Twojej postawy ciała, choć według koncepcji wyłaniającej się sekwencji struktur psychicznych, o tym, jaka jest Twoja postawa ciała, decyduje energoinformacyjność impulsów nerwowych docierających z mózgu do mięśni. Oto zwolennicy tej koncepcji: fizyk Erich Harth, fizyk Walter Elasser, fizyk Alwyn Scott.

Energoinformacyjny impuls nerwowy docierający z mózgu do mięśni jest wynikiem kodowania informacji psychicznej (świadomej lub podświadomej) na informację procesów mózgowych. Zatem o tym jak wyglądają plecy dziecka decyduje biologia i psychika dziecka – produkt kształtowania rozwoju struktur wrodzonych mózgu w socjokulturowym środowisku.

Wielu rodziców zgłasza, że nie widziało wcześniej problemów z postawą ciała i krzywiącym się kręgosłupem u swoich dzieci. Winę za ten stan ponosi nie biologia rodzica, lecz niska kultura społeczeństwa (mająca swoje źródło w szkole, mass mediach) w zakresie wiedzy o biopsychicznych determinantach postawy ciała dziecka.

Dynamika mózg ma strukturę fizyczną, zaś ludzka świadomość strukturę biokulturową.

W zakresie biologii człowieka klasyczne prawa fizyki i chemii zostały zastąpione prawami mechaniki kwantowej, odwołującej się do prawdopodobieństwa wyników pomiarów, gdyż nie da się określić położenia i prędkości atomów. W tym zakresie Eugene Wigner – wybitny matematyk i fizyk – stwierdza: „Żywych istot, całego ich życia, a także umysłu, świadomości istniejących poza obiektami nieożywionymi, nie można opisać jedynie ruchami atomów i cząstek”66. Zob. Scott A.: Schody do umysłu. Nowa kontrowersyjna wiedza o świadomości. Tłum. H. Barańska. WNT Warszawa 1999, s. 125.

Zarazem biologia i psychologia nie dysponują teorią opisującą współdziałanie mózgu ze świadomością. Dlatego fizjoterapeuci zazwyczaj nie wiedzą jak wykorzystać świadomość w procesach kontroli napięć mięśniowych lub jak uczyć pacjenta współpracy psychiki i mózgu. Ich sposób wykorzystania świadomości jest dogmatyczny, a może nawet szkodliwy. Pacjent w kontakcie z terapeutą może otrzymywać wiedzę rzetelną lub dogmatyczną.

Świadomość jest fenomenem wyłaniających się z sekwencji struktur nieliniowych i emergentnych: „fizyki i biochemii, elektrofizjologii i zespołów neuronowych, struktur kulturowych i stanów psychicznych, których nauka nie potrafi jeszcze wyjaśnić” Scott A.: Schody do umysłu…, s. 171., co pociąga za sobą hierarchiczną strukturę wiedzy.

Struktury matematyczne są nieodzowne w opisie i wyjaśnianiu biologii postawy ciała zdeterminowanej prawami, lecz są nieprzydatne w opisie i wyjaśnianiu psychiki i świadomości, manifestującej się np. w ruchu o dużym zagęszczeniu wysublimowanej informacji. Taki rodzaj informacji impulsów nerwowych jest nieodzowny w aktywności mięśni stabilizujących skorygowaną postawę ciała. Pobór energii jest niewielki, a pacjent nie odczuwa zmęczenia. To oznacza, że ćwiczenia dynamiczne, takie, że “pot ścieka z czoła” nigdy nie przyniosą efektu stabilizacyjnego skorygowanego chwilowo kręgosłupa i nie utrwalą pozycji skorygowanej. Pacjent zauważy wzrost masy mięśniowej, ale nie zauważy efektu zmniejszenia skoliozy na rtg. Terapia skolioz nie jest jak zajęcia na siłowni czy trening sportowy. Terapia skolioz bliższa jest gry na fortepianie, niż wyciskaniu ciężarów w ramach zajęcia fitness.

Oczywistym jest, że to pacjent decyduje o rodzaju generowanych napięć mięśniowych. Fizjoterapeuta kognitywny służy mu pomocą w określeniu organizacji jakości energii przesyłanej do mięśni. Mówiąc o jakości energii w ogóle nie mam na uwadze energii mierzonej środkami technicznymi, lecz taką energię, którą można określić wyrażeniami ‘życiodajna energia witalna’, ‘energia śmiercionośna’, ‘energia stabilizacyjna’, ‘energia dynamiczna’.

Różnice miedzy fizjoterapią klasyczną a kognitywną

Kognitywistyka znalazła sposób połączenia biologii i psychiki. Oto przykład: ból to motywacja warunkowana fizjologicznie.

Właśnie w ten sposób podchodzę do Twojej skoliozy, zarazem fizjoterapeutycznie i psychologicznie. W ramach mojej terapii ruszasz się, ćwiczysz, pracuje Twój mózg, ciało ale też doświadczasz działań psychiki i osobowości. W dynamizowaniu organizmu występują procesy fizyczne i psychiczne. Fizjoterapeuta kognitywny posiada wiedzę umożliwiającą swobodne przeskakiwanie z jednej dziedziny w drugą lub łączenie ich.

Różnice miedzy zajęciami fizjoterapii klasycznej a kognitywnej da się też ująć następująco:

– Klasyczny fizjoterapeuta daje Ci zestaw ćwiczeń i zachęca, byś trzymał się zaleceń. Ćwicz i nie myśl dlaczego to robisz tylko ćwicz, a w czasie wolnym zachowuj się tak jak chcesz (z małymi wyjątkami). Z zasady też w terapii skolioz nie wykorzystuje on wiedzy psychologicznej. Fizjoterapeuta nie jest psychologiem. Zadaniem fizjoterapeuty jest podanie Ci schematu ćwiczeń. Można mieć wrażenie, że to “dobre” dla fizjoterapeuty i pacjenta: ani fizjoterapeuta ani pacjent nie muszą za dużo myśleć, skoro jest schemat poznany na kursie…, “Ale to droga donikąd” – twierdzą kognitywiści – “Zbyt wiele warunkowych odruchów posturalnych kontroluje napięcia mięśniowe, by schematyczne ćwiczenia miały większą od nich moc”.

Przewodnie hasło klasycznego fizjoterapeuty brzmi: “Ćwicz, ćwicz, nie myśl, tylko ćwicz.” Czasami tylko uświadamia pacjentowi np. jak działają jego mięśnie i jak bardzo skrzywiony jest jego kręgosłup. Taka propozycja przesuwa akcent działań fizjoterapeuty w kierunku psychologii, choć fizjoterapeuta nie jest psychologiem. “Klasyczny fizjoterapeuta bez wiedzy kognitywnej nie wyjaśni pacjentowi przyczyn jego sposobu sterowania ruchem” – odpowiadają kognitywiści – “Przecież przyczyny sterowania ruchem istotnie wpływają na wynik leczenia”.

– Kognitywny fizjoterapeuta stoi na stanowisku, że neurofizjologia, psychika i umysł regulują sterowanie ruchem przez cały czas, nie tylko w trakcie wykonywania schematycznych ćwiczeń. Dlatego na turnusie nie ćwiczymy schematami, gdyż one z zasady pomijają Twoją psychikę, umysł. Nie lekceważymy też wiedzy fizjoterapeutycznej. W trakcie wykonywanych ćwiczeń uczysz się m.in. analizować, co dzieje się w Twojej psychice. To pozwoli nam rozpoznawać przyczyny Twojego sposobu sterowania ruchem .

W kolejnym etapie, kiedy będziesz umiał wyjaśnić swoje/dziecka przyczyny Twojego sterowania ruchem, czyli dlaczego Twoje zachowanie posturalne właśnie w tej chwili jest takie jakie jest, nauczysz się dysponowania napięciami wolitywnymi, czyli takimi, których źródło tkwi w Tobie, a nie poza Tobą.

Jedno z możliwych wyjaśnień warunkowego sterowania ruchem znajduje się poniżej. Znajdź je, a przekonasz się, że wiedzę kognitywną należy wykorzystać w leczeniu skoliozy w każdym przypadku.

Kognitywiści amerykańscy doszli do wniosku, że fundamentem ćwiczeń leczących skoliozę jest wiedza wyjaśniająca: najpierw powinieneś nabyć wiedzę wyjaśniającą, by zauważyć, jak bardzo  socjokultura wpłynęła na Twoją psychikę i umiejętności sterowania ruchem, postaw ciała. Można powiedzieć, że skoro socjokultura wpłynęła  na Twoją psychikę, to także socjokultura wpłynęła na Twoje sterowanie ruchem. Badania kognitywne, ze względu na ogromny ich koszt, są przeprowadzane w Stanach Zjednoczonych. Wyniki tych badań przedstawiam na mojej stronie.

Wiedza wyjaśniająca znajduje się w zakładkach Baza wiedzy i Pacjent.

Kształtując własną/dziecka psychikę i umysł możesz realnie wpływać na mózg, a mózg realnie wpływa na sterowanie ruchem. Sterowanie ruchem wpływa na skoliozę.

Wedle Kandeli wszystkie czynności umysłu stanowią odzwierciedlenie czynności mózgu. E.R. Kandela: A New Intellectual Framework for Psychiatry. “American Journal of Psychiatry. New York 1998.

Modelowaniem umysłu zajmuje się kognitywistyka jako ogół nauk zajmujących się działaniem umysłu, w tym psychologii, neurobiologii, filozofii umysłu, sztucznej inteligencji, lingwistyki, logiki i fizyki.