Artykuły naukowe oraz pozycje bibliograficzne autorów metody FITS. Konsekwencje.

Blog przedstawia flagowe artykuły naukowe oraz pozycje bibliograficzne autorstwa twórców metody FITS (dr Marianny Białek i dr Andrzeja M'hango), które stanowią fundament formalnej „naukowości” tej metody i legitymizują jej status w strukturach SOSORT:

1. Kluczowy artykuł z rekomendacją SOSORT (2011)

To najważniejsza publikacja anglojęzyczna, która otworzyła metodzie FITS drzwi do międzynarodowego statusu Physiotherapy Scoliosis Specific Exercises (PSSE):

• Tytuł: Conservative treatment of idiopathic scoliosis according to FITS concept: presentation of the method and preliminary, short term radiological and clinical results based on SOSORT and SRS criteria
• Autorzy: Marianna Białek
• Czasopismo: Scoliosis (obecnie Scoliosis and Spinal Deformities), 2011, 6:25.

To dokładnie w tym artykule prezentowane są „wstępne wyniki radiologiczne i kliniczne” po okresie obserwacji (średnio 2,8 roku). To tutaj zastosowano model porównawczy z grupą kontrolną o płynnych, całkowicie nienadzorowanych i niezdefiniowanych zmiennych zakłócających, co metodolodzy słusznie określają mianem metodologicznego absurdu.

1. Artykuł wprowadzający koncepcję FITS do baz międzynarodowych (2008)

Pierwsza szeroko indeksowana publikacja, która miała dowieść uniwersalności metody:

• Tytuł: “FITS” concept Functional Individual Therapy of Scoliosis
• Autorzy: Marianna Białek, Andrzej M'hango
• Źródło: Studies in Health Technology and Informatics, 2008, t. 135, s. 250–261.

Publikacja ma charakter czysto opisowy i postulatywny. Przedstawia założenia teoretyczne, etapy terapii i cele, jednak wnioski o skuteczności wyciągane są bez spełnienia podstawowych rygorów izolacji badawczej i bez twardej zdolności predykcyjnej.

1. Krajowa monografia akademicka (2010/2011)

Pozycja, która posłużyła do legitymizacji metody na polskim rynku uniwersyteckim:

• Tytuł: Kompleksowa diagnostyka i terapia wad postawy i skolioz według koncepcji FITS (rozdział w monografii Dysfunctions of the Locomotor System).
• Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 2010/2011.

Publikacja wydana przez oficjalne wydawnictwo uczelni medycznej, co automatycznie nadaje jej walor „autorytetu akademickiego”. W rzeczywistości powiela te same błędy metodologiczne w zakresie konstrukcji prób klinicznych, służąc głównie parametryzacji dorobku autorów.

Wyżej wymienione prace, prezentujące rzekome dowody na skuteczność kliniczną i radiologiczną metody FITS, charakteryzują się krytycznymi wadami systemowymi, które w świetle teorii nauki deklasują je jako badania eksperymentalne i przesuwają w sferę pseudonaukowego teatru (science theater):

1. Brak izolacji zmiennej niezależnej i brak kontroli nad zmiennymi zakłócającymi (confounding variables): w kluczowym artykule porównawczym (Scoliosis 2011) grupa badana (realizująca protokół FITS) została zestawiona z grupą kontrolną, którą zdefiniowano ex-post jako osoby niespełniające rygoru specyficznej terapii. Przez okres obserwacji (średnio 2,8 roku) zachowania grupy kontrolnej pozostawały całkowicie nienadzorowane, zmienne i nieweryfikowalne. Osoby te mogły podejmować dowolną aktywność fizyczną, inne formy terapii lub prezentować skrajnie zróżnicowane nawyki ergonomiczne. Przypisywanie zmian w strukturze układu kostno-mięśniowego wyłącznie obecności bądź brakowi zmiennej niezależnej (terapii FITS) przy jednoczesnym dopuszczeniu informacyjnego chaosu w grupie odniesienia stanowi rażący błąd metodologiczny i logiczny (post hoc ergo propter hoc).

1. Całkowity brak zdolności predykcyjnej modelu (predictive power): zdolność predykcyjna jest podstawowym warunkiem demarkacji nauki. Z uwagi na brak zdefiniowania, standaryzacji i monitorowania warunków brzegowych w grupie kontrolnej, zaprezentowany model badawczy ma zerową wartość prognostyczną. Na jego podstawie niemożliwe jest powtarzalne i naukowe przewidzenie wyników leczenia kolejnego, losowego pacjenta o zadanych parametrach wejściowych.

1. Niefalsyfikowalność hipotez: płynność i nieweryfikowalność zachowań próby kontrolnej uniemożliwia jakąkolwiek próbę obalenia hipotezy głównej. Prace te zostały zaprojektowane wyłącznie pod z góry założoną tezę (błąd konfirmacji, cherry picking), co bezpośrednio gwałci zasadę obiektywizmu naukowego.

1. Błędne koło instytucjonalne (circulus vitiosus): certyfikacja metody oraz włączenie jej do grupy tzw. metod specyficznych (PSSE) nastąpiło na drodze konsensusu eksperckiego (metoda Delphi) wewnątrz zamkniętego środowiska (towarzystwo SOSORT). Mechanizm ten opiera się na patologii systemowej, w której autorzy metod i powiązani z nimi beneficjenci komercyjnych szkoleń wzajemnie oceniają, recenzują i legitymizują swój dorobek, zastępując rygor metodologiczny decyzjami o charakterze korporacyjno-marketingowym.

Konsekwencje:

Zgodnie z polskim prawem, fizjoterapeuta ma ustawowy obowiązek wykonywać zawód zgodnie z aktualną wiedzą medyczną opartą na faktach (EBM). Sankcjonowanie metod, których dowody naukowe są fikcją metodologiczną, umożliwia środowisku fizjoterapeutów-praktyków do działania w obszarze niezweryfikowanych hipotez.

Wprowadzanie do programów kształcenia uniwersyteckiego oraz do publicznego i prywatnego sektora ochrony zdrowia procedur terapeutycznych legitymizowanych „śmietnikową metodologią” generuje potężne koszty po stronie pacjentów (rodziców dzieci ze skoliozą).

Prezentowanie opisanych publikacji jako „twardej nauki” to nadużycie, które nie broni się w żadnym rzetelnym procesie Peer Review poza niszowym, zamkniętym kręgiem zainteresowanych podmiotów.

Przedstawiam konkretne dane liczbowe i parametry statystyczne z flagowego artykułu dr M. Białek z 2011 roku ("Conservative treatment of idiopathic scoliosis according to FITS concept...", czasopismo Scoliosis, 6:25) które nadają moim tezom bezwzględny walor dowodowy.

W analizowanej pracy z 2011 roku, autorzy podają następujące wskaźniki liczbowe, które z punktu widzenia metodologicznego całkowicie obalają rzetelność badania:

Rozmiar próby i okres obserwacji: Badaniem objęto grupę 46 pacjentów (dziewcząt i chłopców) ze skoliozą idiopatyczną, u których średni okres obserwacji wynosił 2,8 roku (od 1 roku do 6 lat).

Zmienne radiologiczne i kliniczne: Skuteczność oceniano na podstawie kąta Cobba (średnia wartość wyjściowa wynosiła 18,1°) oraz kąta rotacji tułowia (ATR).

Raportowane „sukcesy”: autorzy wskazują, że progresję wady zatrzymano (stabilizacja lub poprawa) u 91,3% pacjentów (w tym poprawa u 50%, stabilizacja u 41,3%), a pogorszenie wystąpiło tylko u 8,7%.

Dlaczego te liczby to absurd metodologiczny badania metody FITS?

Dowód rażącego błędu statystycznego i metodologicznego:

W publikacji z 2011 roku (Scoliosis, 6:25) autorka prezentuje wyniki oparte na próbie zaledwie (\(N=46\) pacjentów, u których średni kąt skrzywienia wynosił 18,1° (wada o charakterze łagodnym/umiarkowanym), monitorowanych przez średni okres 2,8 roku. Sukces terapeutyczny określony na poziomie 91,3% oparto na bezpośrednim porównaniu z nienadzorowaną i chaotyczną grupą kontrolną.

Jako metodolog wskazuję, że przy tak małej próbie badawczej (\(N=46\)), braku randomizacji i całkowitym braku standaryzacji grupy odniesienia, odchylenie standardowe oraz błąd standardowy estymacji parametrów radiologicznych uniemożliwiają wyciągnięcie jakichkolwiek wniosków o charakterze przyczynowo-skutkowym. Wykazany wskaźnik progresji na poziomie 8,7% mieści się w granicach błędu pomiarowego (tzw. intra-observer and inter-observer error) przy ręcznym wyznaczaniu kąta Cobba na zdjęciach RTG, który w literaturze ortopedycznej wynosi standardowo od 3° do 5°. Przypisanie tego wyniku specyficznemu działaniu metody FITS, bez odizolowania naturalnego tempa kostnienia pacjentów (skala Rissera) i ich codziennych, zróżnicowanych aktywności przez okres blisko 3 lat, stanowi podręcznikowy przykład manipulacji danymi i wyciągania wniosków z szumu statystycznego.

Przy tak potężnym szumie informacyjnym, braku standaryzacji grupy kontrolnej i ogromnej liczbie zmiennych zakłócających (takich jak skok pokwitaniowy, zróżnicowana aktywność fizyczna, nawyki posturalne, płeć czy wyjściowa dojrzałość kostna w skali Rissera), próba licząca zaledwie 46 pacjentów [Scoliosis 2011] jest metodologicznym nieporozumieniem.

Aby móc kontrolować statystycznie tak wielowymiarowy chaos (np. za pomocą analizy wieloczynnikowej ANCOVA lub regresji wielokrotnej z uwzględnieniem kilkunastu istotnych kowariantów) i uzyskać odpowiednią moc testu (\(\beta \ge 0,80\)) dla wykrycia rzeczywistego efektu terapeutycznego, minimalna wielkość próby powinna wynosić w granicach 150 – 250 badanych (niektórzy metodolodzy wskazują na 550 badanych!). Próba \(N=46\) nie ma żadnej mocy statystycznej do odizolowania wpływu metody FITS od czystego przypadku lub zmiennych środowiskowych.