Kiedy powstała metoda delficka?
Metoda delficka (Delphy method) powstała na początku lat 50. XX wieku (w latach 1951–1953). Została opracowana w Stanach Zjednoczonych przez amerykański think-tank RAND Corporation na zlecenie Sił Powietrznych USA. Jej głównymi twórcami byli matematyk Olaf Helmer oraz filozof i logik Norman Dalkey.
W jakim celu ją stworzono?
Metodę delficką stworzono jako narzędzie prognozowania i oceny zjawisk w warunkach skrajnej niepewności informacyjnej oraz braku twardych danych empirycznych.
- Pierwotny cel militarny: Pierwszym projektem, w którym ją zastosowano (ściśle tajny projekt Project Delphi), było oszacowanie przez ekspertów prawdopodobieństwa, optymalnego kierunku i skutków ewentualnego radzieckiego ataku atomowego na USA.
- Istota metodologii: Chodziło o zebranie niezależnych opinii rozproszonych ekspertów poprzez serię anonimowych ankiet (rund), w których uczestnicy zapoznawali się z argumentacją innych, modyfikowali swoje zdanie i dążyli do wypracowania wspólnego konsensusu.
•
- Główne założenie: Anonimowość miała eliminować tzw. efekt psychologii grupy (np. dominację jednego lidera czy konformizm), pozwalając na uzyskanie uśrednionej prognozy tam, gdzie nie dało się przeprowadzić matematycznych obliczeń ani fizycznych eksperymentów.
Dlaczego stosowanie metody delfickiej w badaniach metod leczenia skolioz jest metodologicznym nadużyciem?
Stosowanie metody delfickiej przez organizacje takie jak SOSORT do zatwierdzania skuteczności technik terapeutycznych (FITS, Schroth itp.) i nadawania im statusu medycyny opartej na faktach (EBM) jest z perspektywy metodologii nauk empirycznych rażącym nadużyciem. Nie można jej stosować w tym obszarze z kilku fundamentalnych powodów:
- Konsensus nie jest dowodem empirycznym (błąd logiczny)
Metoda delficka bada opinie ekspertów, a nie fakty o organizmie. W naukach biologicznych i medycznych o skuteczności procedury decyduje biologia, biomechanika i statystyka matematyczna (izolacja zmiennych, twarde pomiary, próby zrandomizowane), a nie demokratyczne głosowanie. Jeśli stu ekspertów w drodze konsensusu delfickiego uzna, że dana metoda działa i badanie kliniczne opiera się na szumie statystycznym (próba \(N=46\)), to konsensus ten nie ma żadnej wartości naukowej. To klasyczny błąd logiczny argumentum ad populum oraz argumentum ad verecundiam.
- Strukturalny konflikt interesów (Circulus Vitiosus)
W pierwotnym założeniu RAND Corporation eksperci delficcy mieli być niezależni. Nie mogli mieć żadnego interesu w wyniku prognozy.
W przypadku SOSORT w panelach delfickich zasiadają twórcy, instruktorzy i właściciele klinik komercjalizujących omawiane metody. Stosowanie metody delfickiej w takich warunkach służy temu, by grupa osób przegłosowała formalnie wytyczne potwierdzające, że ich własne produkty są „skuteczne i specyficzne” a następnie czerpała i nadal czerpią zyski ze sprzedaży kursów i terapii. Jest to całkowite zaprzeczenie założeń metody delfickiej.
- Zastępowanie falsyfikacji konfirmacją
Medycyna rozwija się najszybciej poprzez próby obalenia hipotez (falsyfikację Karla Poppera). Metoda delficka w medycynie konserwatywnej, którą reprezentuje SOSORT, służy jako tarcza antyfalsyfikacyjna. Kiedy niezależne instytucje (np. Cochrane Collaboration) wykazują za pomocą twardych narzędzi, że jakość badań nad skoliozami jest bardzo niska, środowisko SOSORT odpowiada: „Ale nasz panel ekspercki w metodzie Delphy uznał te ćwiczenia za rekomendowane”. W ten sposób subiektywne porozumienie branżowe blokuje rygorystyczną krytykę naukową i uniemożliwia rozwój medycyny poprzez wprowadzenie do zakresu rzetelnej wiedzy akademickiej wiedzy o niesprawdzonych poprawnie hipotezach naukowych; pomieszanie takich hipotez z twierdzeniami udowodnionymi skutkuje posiadaniem wiedzy towarzyszącej przez przyszłych badaczy wiedzy o wątpliwych podstawach, a to uniemożliwia rozwój medycyny na lata.
- Metoda Delphi służy do prognozowania przyszłych zjawisk w warunkach braku informacji wejściowych
Metodę RAND Corporation stworzono, aby przewidywać trendy (np. „kiedy rozwinie się technologia X” lub „jakie będą skutki zmian klimatycznych w 2050 roku”), gdzie danych fizycznie jeszcze nie ma, ale są przesłanki, że kiedyś się pojawią.
W przypadku leczenia skolioz dane istnieją lub mogą zostać zebrane – pacjenci są mierzalni, ich kręgosłupy można poddać obiektywnej analizie radiologicznej, a zmienne można izolować w poprawnie zaprojektowanych badaniach RCT. Na ich podstawie można budować modele badania metod leczenia skolioz.
Używanie metody Delphi tam, gdzie należy zastosować twardą statystykę medyczną, jest ucieczką przed rygorem naukowym.
Podsumowanie metodologiczne:
Uznanie metod FITS czy Schroth za „naukowe” na podstawie wytycznych wypracowanych metodą delficką to podmiana paradygmatu nauki na paradygmat polityczno-korporacyjny SOSORT.
