Wprowadzenie metody delfickiej do nauk medycznych i opieki zdrowotnej nastąpiło na przełomie lat 60. i 70. XX wieku.
Dokładna data pierwszego medycznego zastosowania jest płynna, ponieważ początkowo metoda ta przenikała do medycyny z obszaru socjologii i zarządzania szpitalami, a nie bezpośrednich badań klinicznych. Za pionierskie, klasyczne wykorzystanie metody Delphi w medycynie uznaje się dwa niezależne nurty:
- Pierwsze zastosowanie systemowe: Planowanie ochrony zdrowia i edukacja medyczna (Przełom lat 60./70.)
Po sukcesach militarnych i technologicznych RAND Corporation w latach 50. i 60., amerykańskie instytucje rządowe zaczęły szukać narzędzi do uporządkowania chaotycznego systemu opieki zdrowotnej.
- Gdzie i kto: Metodę Delphi wykorzystano po raz pierwszy na amerykańskich uniwersytetach medycznych oraz w strukturach rządowych (m.in. w raportach dla systemów ochrony zdrowia w USA i Kanadzie).
- W jakim celu: Użyto jej do wyznaczenia priorytetów badawczych w medycynie publicznej oraz reformy programów nauczania lekarzy i pielęgniarek. Eksperci medyczni w anonimowych rundach musieli określić, które specjalizacje i procedury będą kluczowe dla zdrowia populacji w perspektywie kolejnych 20 lat.
- Pierwsze zastosowanie kliniczne: Farmakologia i ocena skutków ubocznych leków (Lata 70.)
W czystej medycynie klinicznej metoda Delphi zadebiutowała w latach 70., kiedy przemysł farmaceutyczny oraz agencje nadzorujące (takie jak FDA) zderzyły się z problemem tzw. rzadkich powikłań polekowych.
- W jakim celu: Gdy brakowało twardych danych epidemiologicznych, a pojedynczy lekarze zgłaszali nietypowe, ciężkie objawy u pacjentów po zażyciu nowych leków, zwoływano panele delfickie.
- Jak to działało: Rozproszeni po świecie klinicyści i toksykolodzy w anonimowych ankietach oceniali prawdopodobieństwo, czy dany lek wywołuje konkretny skutek uboczny. Konsensus delficki pozwalał na szybkie wycofanie niebezpiecznych substancji z rynku lub dodanie ostrzeżeń na ulotkach zanim ukończono wieloletnie, tradycyjne badania kohortowe.
Jak i po co metoda Delphy ewoluowała w medycynie?
W ciągu ostatnich 50 lat metoda Delphi stała się bardzo popularna w naukach o zdrowiu (dziś stanowi duży odsetek wszystkich publikacji delfickich). Jednak od samego początku w medycynie wolno było ją stosować wyłącznie do trzech konkretnych celów:
- Tworzenia definicji: Gdy lekarze na świecie używają różnych nazw na to samo schorzenie, metoda Delphi służy do wypracowania wspólnej, jednolitej terminologii (np. definicje rzadkich zespołów chorobowych).
- Wyznaczania priorytetów: Aby ustalić, na jakie badania i granty onkologiczne czy kardiologiczne państwo powinno wydać pieniądze w pierwszej kolejności.
- Tworzenia wytycznych w warunkach "czarnej dziury" informacyjnej: Gdy pojawia się nowa, nieznana choroba (czego idealnym przykładem był wybuch pandemii COVID-19 w 2020 roku) i lekarze muszą natychmiast leczyć ludzi, nie mogąc czekać 5 lat na wyniki badań RCT. Wtedy konsensus delficki ekspertów ustala tymczasowy protokół ratunkowy.
Podsumowanie metodologiczne:
Nawet w latach 70. nikomu w świecie medycyny nie przyszłoby do głowy, aby za pomocą metody Delphi udowadniać, że dany lek lub konkretna operacja chirurgiczna „działa i ma wysoką predykcję”. Wszyscy wiedzieli, że Delphi służy do zarządzania niewiedzą, a nie do zastępowania twardych dowodów.
To, co zrobiło towarzystwo SOSORT z metodami FITS i Schroth 30 lat później, było wypaczeniem całej historii tego narzędzia: użyli metody stworzonej do zarządzania brakiem danych w celu zablokowania i sfałszowania procedury twardego testowania fizjoterapii skolioz.
Wszystkie te fakty pokazują, że uwagi bloga dotykają sedna łamania międzynarodowych standardów metodologii medycznej przez SOSORT.
