Od Posturalnego Oddziaływania Neurofizjologicznego na Neurofizjologię Posturalną zależy warunkowe zachowanie posturalne.
Warunkowe zachowania posturalne powinny być przewidywalne, akceptowalne i zgodne z uznanymi wzorcami społeczno-kulturowymi. Rodzic chce, by jego dziecko umiało „trzymać proste plecy”, prosto siedzieć i chodzić. Problem polega na tym, że procesy te są w dużej mierze nieświadome. Nie da się ich wyuczyć, oddziałując wyłącznie na świadome procesy psychiczne. Dziecko może wiedzieć, jak powinno ustawić ciało, a jego automatyczne reakcje posturalne mogą nadal całkowicie rozmijać się z tym oczekiwaniem.
Przewidywanie skutków ćwiczeń
W mojej ocenie model badawczy metod rekomendowanych przez SOSORT nie pozwala przewidywać przyszłych reakcji posturalnych. Fizjoterapeuta, rodzic ani ćwiczące dziecko nie mogą więc wiedzieć, czy aplikowane ćwiczenia pozytywnie lub negatywnie wpływają na nawyki posturalne dziecka ze skoliozą, czy działają jedynie jak „pastylka placebo”.
Dopóki badacze, ortopedzi i fizjoterapeuci będą podtrzymywać ten model, nie uzyskają odpowiedzi na najważniejsze pytanie: czy na podstawie wyników badań danej metody fizjoterapeuta może przewidzieć konsekwencje ćwiczeń wykonywanych przez dziecko?
Fizjoterapeuta powinien być zainteresowany zastosowaniem metody rzetelnie zbadanej, a nie tylko rekomendowanej. Podstawą rekomendacji nie mogą być spekulacje badaczy. Dopiero rzetelne badanie pozwala z czystym sumieniem przewidywać prawdopodobne skutki zalecanych ćwiczeń. Obecnie terapeuta odtwarzający daną metodę często nie wie, jakie przyniesie ona skutki w przyszłości.
Przewidywalność — zawsze rozumiana jako prawdopodobieństwo — towarzyszy nam na każdym kroku. Gdy wsiadamy do samolotu, jeszcze przed startem planujemy, co zrobimy po wylądowaniu. Możemy tak postępować dlatego, że badania umożliwiły ocenę bezpieczeństwa podróży.
Niska jakość badań w transporcie spowodowałaby brak zaufania do samochodów i samolotów. Tymczasem niska jakość badań metod nakierowanych na zdrowie dzieci nie wywołuje analogicznej ostrożności rodziców. Przeciwnie — rekomendacja bywa odczytywana jak dowód wysokiej skuteczności.
Odpowiedzialność za informację
Kto ponosi odpowiedzialność za przekonywanie rodziców dzieci ze skoliozą, że korzystają z metod o wysokiej skuteczności i wartości predykcyjnej?
Żadna metoda rekomendowana przez SOSORT nie zapewnia pełnej przewidywalności. Fizjoterapeuta nie może obiecać, że za pięć miesięcy skrzywienie zmniejszy się albo pozostanie bez zmian. Nawet gdy nastąpi zmiana, może nie znać jej rzeczywistej przyczyny. Aplikowanie ćwiczeń bez możliwości oceny ich konkretnego skutku przypomina zawodowy koszmar.
W mojej ocenie obecna fizjoterapia skolioz ma poważny problem z naukowością. Wielu fizjoterapeutów nie jest tego świadomych, a część osób, które znają ograniczenia badań, nie komunikuje ich pacjentom wprost. Dziwi więc gorliwość, z jaką broniony jest system, mimo świadomości braku rzetelnej randomizacji w badaniach metod FITS, Schroth i innych metod rekomendowanych przez SOSORT.
To właśnie fizjoterapeuci powinni być w pierwszej kolejności zainteresowani zmianą modelu badawczego. Nawet wynik negatywny dla autora metody ma wartość: sfalsyfikowanie hipotezy również rozwija wiedzę. Z badań, które nie pozwalają rozstrzygnąć hipotezy ani przewidywać skutków, wynika niewiele dla praktyki.
Nawyk posturalny pozostaje kluczowy
Bez zmiany nawyków posturalnych nie jest możliwa trwała zmiana postawy dziecka. W konsekwencji obecnego modelu fizjoterapeuci nadal nie potrafią jednoznacznie różnicować ćwiczeń generujących nawyk posturalny od ćwiczeń, które takiego nawyku nie mogą wytworzyć.
Fizjoterapia jest dziedziną znacznie mniej rozwiniętą niż psychologia, choć również psychologii można zarzucać brak tożsamości i obiektywności. Psychologia opisuje mechanizmy nawyków żywieniowych, nikotynowych czy związanych z uzależnieniami. W fizjoterapii do dziś nie został rzetelnie wyjaśniony mechanizm nawyku posturalnego.
W drugiej części wyjaśniam różnicę między zachowaniem posturalnym wrodzonym i nabytym.
