W literaturze naukowej z zakresu Evidence-Based Medicine (EBM) specyficzne ćwiczenia dla skolioz (PSSE), czyli metody rekomendowane przez SOSORT(np. Schroth, SEAS, FITS , DoboMed), regularnie zderzają się z bardzo surową krytyką metodologiczną, która wprost wyklucza te metody z wiedzy medycznej.
Jeżeli rekomendacje SOSORT nie są rekomendacjami obiektywnymi w perspektywie metodologii nauk medycznych, to są jedynie subiektywnymi wypowiedziami garstki badaczy (badaczy czy już doktrynerów?).
Główne międzynarodowe publikacje i przeglądy systematyczne wykazujące niską jakość dowodów, brak skuteczności lub wysokie ryzyko błędu w badaniach nad metodami SOSORT to:
- Baza Cochrane (Cochrane Systematic Review)
Przeglądy Cochrane są uznawane za złoty standard w ocenie metod leczenia. Flagowy przegląd „Physical exercises for adolescent idiopathic scoliosis” wprost obniżył wartość dowodową tych metod:
- Ocena dowodów metod FITS, SCHROTH, SEAS, BSPT, Dobomed, metody Lyońskiej, metody Side Shift: Autorzy wskazali na niską do bardzo niskiej jakość dowodów (low to very low quality of evidence) i nie mogą potwierdzić, że specyficzne ćwiczenia (PSSE) mają istotny wpływ na kąt Cobba, rotację tułowia czy jakość życia pacjentów w porównaniu z brakiem leczenia lub tradycyjną kinezyterapią.
- Główny zarzut badania metod FITS, SCHROTH, SEAS, BSPT, Dobomed, metoda Lyońska, metoda Side Shift : Skrajna heterogeniczność badań, małe grupy próbne oraz brak długofalowych obserwacji po zakończeniu wzrostu kostnego.
Zob. https://en.isico.it/isico/ricerca/pdf/ID00499.pdf
- Przegląd w PubMed – Schreiber i wsp.
Metaanaliza z bazy PubMed dotycząca bezpośrednio dwóch wiodących szkół SOSORT (Schroth i SEAS) pt. „Review of scoliosis-specific exercise methods used to correct adolescent idiopathic scoliosis” sformułowała jednoznaczne wnioski:
- Główny wniosek: Badacze orzekli, że istnieje niewystarczający poziom dowodów (insufficient evidence), by stwierdzić, że metody te istotnie utrzymują kąt Cobba w porównaniu z zaniechaniem jakiejkolwiek interwencji.
- Wykazano również bardzo ograniczone dowody na to, że zaawansowana metoda SEAS wykazuje lepsze rezultaty terapeutyczne niż zwykłe, tradycyjne ćwiczenia ogólnousprawniające.
Zob. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31463082/
- Analizy Ryzyka Błędu (Risk of Bias) – Baza PEDro
Wiele badań wykazujących „skuteczność” metod rekomendowanych przez SOSORT posiada wysoki wskaźnik tzw. Risk of Bias. W analizach metodologicznych odnotowanych m.in. przez Baze PEDro punktuje się autorom konkretne zaniedbania metodologiczne w ich publikacjach:
- Brak utajnienia alokacji pacjentów (lack of concealed allocation).
- Brak tzw. „zaślepienia” osób oceniających wyniki radiologiczne (blinding of outcome assessors) – co oznacza, że lekarz/fizjoterapeuta mierzący kąt Cobba po terapii wiedział, który pacjent ćwiczył daną metodą, a to drastycznie zwiększa ryzyko subiektywnego i fałszywie pozytywnego wyniku.
- Selektywne raportowanie wyników (selective reporting bias) – publikowanie tylko udanych przypadków.
Zob.: https://pedro.org.au/english/systematic-review-found-that-physiotherapy-specific-exercise-approaches-improved-body-posture-trunk-deformity-and-quality-of-life-in-adolescents-with-idiopathic-scoliosis/
- Ograniczenie skuteczności przy większych kątach (Metaanalizy 2024-2026)
Najnowsze metaanalizy i przeglądy systematyczne (np. w BioPerformance Institute czy analizy RCT) wykazują, że metody PSSE są nieistotne statystycznie u pacjentów ze skrzywieniem równym lub większym niż 30° w skali Cobba w porównaniu z grupami kontrolnymi. Badania te podnoszą, że w zaawansowanych stadiach metody te nie są w stanie zatrzymać progresji bez gorsetowania, a obietnice marketingowe niektórych szkół fizjoterapii mijają się z twardą matematyką statystyczną.
Zob.: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38719166/
Podsumowanie
Państwo nakłada na fizjoterapeutów restrykcje w imię zastosowania medycyny opartej na faktach (EBM), podczas gdy metody m.in. Schroth, SEAS, FITS, które promuje SOSORT w ramach medycznych wytycznych dla fizjoterapeutów zajmujących się leczeniem skolioz, opierają się na bardzo kruchych podstawach naukowych, metodologicznych, pełnych błędów i niskiej jakości dowodów. Metody rekomendowane przez SOSORT nie spełniają kryterium gwarancji powtarzalności wyników badań, którą badania powinny udowodnić. Zatem nie stanowią realizacji głównego celu nauki – możliwości przewidywania przyszłych zjawisk u pacjentów chorujących na skoliozę, którzy poddani są tym metodom. Fizjoterapeuci nie mają podstaw naukowych by argumentować, że zastosowanie przez nich w gabinetach metody Schroth, SEAS, FITS i innych metod rekomendowanych przez SOSORT daje gwarancję zatrzymania skoliozy jakich nie może dać tradycyjna fizjoterapia lub brak interwencji. Metody Schroth, SEAS, FITS (oraz inne metody PSSE) stoją na kruchych fundamentach. Fakt, że medycyna potrzebuje metody (choć jednej) rzetelnie udowodnionej od wielu lat, nie uzasadnia twierdzenia, że metodom rekomendowanym przez SOSORT można nadać z przymrużeniem oka status metod naukowych. W dalszym ciągu są to koncepcje medyczne, hipotezy, życzeniowe działania, ale nie metody medyczne. O tym, że metody Schroth, SEAS, FITS (oraz inne metody PSSE) są metodami źle zbadanymi, a w konsekwencji nie mają statusu metod medycznych w sensie stricte rodzice dzieci ze skoliozami powinni wiedzieć.
