1: MODEL BIOMEDYCZNY W LECZENIU SKOLIOZY

Wiedza nt. skoliozy, diagnozowania jej oraz leczenia jest wiedzą profesjonalistów: lekarzy (ortopedów) oraz fizjoterapeutów. Komentarz: Pacjent (lub rodzic dziecka ze skoliozą) najczęściej  utożsamia skoliozę ze skrzywieniem kręgosłupa (zgodnie z powszechnie dostępną definicją medyczną) nie widząc podstawowego problemu nerwowo- mięśniowego oraz rozwojowego. Pacjent ma znikomą wiedzę o skoliozie, czego konsekwencje ujawniają się na etapie:

a/ przedskoliotycznym. Rodzić często przeczuwa problem rozwoju ruchowego dziecka, lecz nie potrafi go nazwać. Rodzic nie wie, że mogą to być  „objawy niepokojące”, które już we wczesnym okresie rozwojowym dziecka mogą  zapowiadać powstanie skoliozy.  Z tego powodu nie podejmuje żadnych działań. W okresie okołowzrostowym (6 – 15 lat) problemy te ujawniają się jeszcze szybciej i z większą intensywnością. Należy zauważyć, że według kryteriów medycznych „pierwszym najczęściej zauważanym objawem jest asymetria wcięć talii, nierówna wysokość ramion lub „wystające biodro”. Wszystkie wyżej wymienione objawy wskazują już na powstanie skoliozy, a wiec są objawami „spóźnionymi prewencyjnie”. Model biomedyczny jest modelem faktów a nie podejrzeń. Dlatego nie dowiecie się Państwo od lekarza tego, że podejrzewa wystąpienia skoliozy u dziecka bez widocznych objawów klinicznych wyżej opisanych.

b/ badania klinicznego w gabinecie lekarskim. Często okazuje się, że czas na działanie prewencyjne minął a rodzic dziecka ze skoliozą zdany jest na ocenę lekarską i zalecenia do leczenia skoliozy na podstawie kryteriów medycznych. Specjalistyczna diagnostyka polega między innymi na ocenie klinicznej postawy ciała pacjenta, pomiarze kąta rotacji tułowia w skłonie z użyciem skoliometru oraz na ocenie deformacji kręgosłupa na zdjęciu rtg.

Jakiego efektu leczenia powinien spodziewać się rodzic, który decyduje się na leczenie skoliozy wedle modelu biomedycznego?

Jeżeli w badaniu rtg stopień skrzywienia kręgosłupa wyniesie:

poniżej 10 stopni – nie uznaje się takich skrzywień za skoliozę idiopatyczną, zaleca się obserwację nie proponując żadnych ćwiczeń specjalistycznych.

w zakresie 10 – 24 stopnie – uznaje się takie skrzywienia za mogące ulegać progresji, zaleca się ćwiczenia, których celem jest zapobieżenie progresji, okresowe rtg.

w zakresie 25 – 40 stopni – uznaje się takie skrzywienia za progresywne zawsze w okresie wzrostowym (6 – 15 lat) mimo zastosowania ćwiczeń, dlatego zaleca się dodatkowo zastosowanie gorsetu, najczęściej 23 godziny/dobę (to on ma spowodować zatrzymanie lub spowolnienie tempa progresji). W wieku dojrzałym mogą one zachowywać się w sposób nieprzewidywalny.

powyżej 50 stopni – uznaje się, że takie skrzywienia za progresywne w każdym wieku, dlatego w skoliozach ok. 45 st. lekarz zaleci operacje w sytuacji: progresji skoliozy, w skrzywieniach już poniżej 40° ze współistniejącym zmniejszeniem lub brakiem kifozy w odcinku piersiowym kręgosłupa (płaskie plecy), w skoliozach wraz z dolegliwościami bólowymi u osób dorosłych).

W modelu biomedycznym celem leczenia skoliozy jestzatrzymanie progresji skrzywienia w okresie dojrzewania …poprawa wyglądu poprzez korekcję postawy ciała”

c/ leczenia zachowawczego. Pacjent nie posiada wystarczającej wiedzy teoretycznej oraz diagnostycznej związanej ze skoliozą. Dlatego nie wie na jakiej podstawie ocenić czy prawidłowo wykonuje ćwiczenia w domu, pomimo tego, że w trakcie ćwiczeń w gabinecie fizjoterapeutycznym pokazywane są mu te ćwiczenia. Okresowo, zgodnie z zaleceniami, odbywa wizyty w gabinecie fizjoterapeutycznym by uzyskać taką ocenę od swojego fizjoterapeuty. Ten z kolei nie ma podstaw do tego by porównać stan aktualny skrzywienia kręgosłupa ze stanem z poprzedniej wizyty – badanie kliniczne w sposób niedoskonały odzwierciedla stopień skoliozy. Jedynie na podstawie badania rtg może być dokonana wiarygodna ocena skrzywienia kręgosłupa, lecz to wykonywane jest rzadko. Jeżeli terapia okazuje się nieskuteczna pacjent poszykuje alternatywy – m.in. miesięczne turnusy rehabilitacyjne w trakcie wakacji. Jest to jednak okres zbyt krótki, by uzyskać stabilną regresje skoliozy. Dodatkowo, w związku z niskim poziomem wiedzy medycznej nt. skoliozy,  traktuje ćwiczenia jako „zło konieczne”, jako sposób na usuniecie zdiagnozowanych zaburzeń, gdyż z powodu ograniczonej wiedzy na temat tego co robi nie identyfikuje ćwiczeń jako swojego stylu życia, który  determinowany powinien być jego indywidualnym potencjałem. W konsekwencji często wykonuje ćwiczenia niesystematycznie, schematycznie i bez wiary.

Piśmiennictwo:

  1. Negrini S et al. 2011 SOSORT guidelines: Orthopaedic and Rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth. Scoliosis 2012,7
  2. http://www.ortopedia.com.pl/api/files/view/153818.pdf
  3. https://scoliosisjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13013-016-0076-9

Dodaj komentarz